Nieuwsbrief De Nederlandse identiteit?

Museum De Paviljoens is in gesprek met diverse collega-instituten, universiteiten en kunstenaars over De Nederlandse Identiteit? De Nederlandse kunstgeschiedenis van de jaren zestig tot nu en over ieders projecten en onderzoeken die in relatie staan tot dit thema. In deze nieuwsbrief staat informatie over de programmering van 2010 van Museum De Paviljoens en wie, op dit moment, bijdraagt aan het netwerk De Nederlandse Identiteit?

Tentoonstellingsprogramma 2010 Museum De Paviljoens
De Nederlandse Identiteit?
27 mei – 31 oktober 2010
De eerste onderzoeksgroepstentoonstelling van De Nederlandse identiteit? begint met werken van de kunstenaars Marien Schouten (Andel, 1956), Job Koelewijn (Spakenburg, 1962) en David Jablonowski (Bochum, Duitsland, 1982). Deze kunstenaars representeren allen verschillende periodes uit de hedendaagse Nederlandse kunstgeschiedenis van de jaren zestig tot nu. Nederlandse maatschappelijke vraagstukken zoals de regie van de samenleving, de rol van religie hierin, invloeden van denkers zoals Spinoza en Erasmus en de mate waarin de kunstenaars hierdoor zijn beïnvloed, zijn verweven in hun autonome, monumentale, sculpturale en ruimtespecifieke werk.
Op donderdag 27 mei organiseert Museum De Paviljoens een Ongoing Series in de nieuwe zaal van de bibiotheek met prof. dr. Joep Leerssen, hoogleraar Moderne Europese Letteren aan de Universiteit van Amsterdam. Leerssen ontving in 2008 de NWO-Spinozapremie voor zijn vernieuwende academische bijdragen en het onderzoek naar cultuurnationalisme. Ongoing Series is een reeks interdisciplinaire en eigenzinnige lezingen die Museum De Paviljoens sinds 2002 organiseert. Elke bijeenkomst heeft een eigen karakter. Kunstenaars, ontwerpers, wetenschappers of andere gastsprekers snijden onderwerpen aan die in het verlengde liggen van de programmering.

De Nederlandse Identiteit?
13 november 2010 – 3 april 2011
Voor de tweede groepstentoonstelling van het project De Nederlandse Identiteit? zal de term Lieux de Mémoire (plaatsen van herinnering) een rol spelen. Dit is een vrij jonge term uit de geschiedwetenschap, en zoomt in op de betekenis van fysieke herinneringsplekken en op het non-fysieke, collectieve, gedeelde geheugen van een gezin, volk, generatie, natie, land of continent. De omgang met de herinnering aan het kolonialistisch verleden van Nederland, de invloed van migratie op onze geschiedschrijving en de werking van het culturele geheugen, spelen in deze internationale tentoonstelling de hoofdrol.
Opening zaterdag 13 november 2010 17.00 uur – 19.00 uur.

Netwerk De Nederlandse Identiteit?
Met een profiel op www.depaviljoens.nl gekoppeld aan het trefwoord 'identiteit', kan iedereen door het plaatsen van artikelen en informatie deel uitmaken van het netwerk De Nederlandse Identiteit? Dit project leidt in 2012 tot een eindmanifestatie en een handboek waarin het onderzoek van de periode 2009 – 2012 manifest wordt gemaakt. In Nederland is een actuele interesse bij universiteiten en culturele instituten in thema´s rond ‘identiteit’, zelfbeeld, canonvorming en historiografisch onderzoek naar de Nederlandse (kunst)geschiedschrijving.

Museum De Paviljoens is onder meer in gesprek met de volgende instellingen en personen voor onderzoek:

Universiteiten:
- De Universiteit Utrecht heeft een werkcollege ‘Identiteit in de Nederlandse kunst’ en bezocht in dit kader Museum De Paviljoens onder leiding van dr. Annemieke Hoogenboom van het onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur;
- Dr. Linda Boersma van het onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur van de Universiteit Utrecht hanteert thema’s als canonvorming en historiografisch onderzoek als leidraad in haar colleges en publicaties;
- Kunsthistoricus dr. Adi Martis nam zitting in de redactie van een reeks belangwekkende publicaties van de Open Universiteit rond thema’s zoals expressionisme, primitivisme en outsider art (1998) en maakte o.a. de publicatie ARTE, beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba (2002);
- Prof. dr. Wouter Davidts, hoogleraar Kunstgeschiedenis van de Moderne Tijd en dr. Jonneke Jobse, hoofddocent Hedendaagse Kunstgeschiedenis en een belangrijke publiciste met veel publicaties op haar naam over de hedendaagse kunst en cultuur, beiden werkzaam aan de Vrije Universiteit Amsterdam;
- Prof. dr. Susanne Legêne, hoogleraar Politieke Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam en PhD-student Delemza van der Maas, verbonden aan het Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad begeven zich, onder andere, op het onderzoeksveld van kunst, cultuur en kolonialisme en doen vergelijkend onderzoek naar (trans)nationaal burgerschap en cultuur. Susanne Legêne was de inspirator voor het thema Lieux de Mémoire;
- Prof. dr. Leo Lucassen, hoogleraar Sociale Geschiedenis bij de vakgroep Geschiedenis van de Universiteit Leiden zet in 2009, in samenwerking met prof. dr. Kitty Zijlmans, hoogleraar Moderne Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden, een onderzoek op naar de migratie van mensen, ideeën en objecten in de globaliserende wereld. Leo Lucassen heeft samen met Wim Willems de publicatie Gelijkheid en Onbehagen. Over steden, nieuwkomers en nationaal geheugenverlies (2006) gepubliceerd. Kitty Zijlmans is samen met Wilfried van Damme verantwoordelijk voor de publicatie World Art Studies: Exploring Concepts and Approaches (2008);
- Prof. dr. Joep Leerssen, hoogleraar Moderne Europese Letteren aan de Universiteit van Amsterdam ontving in 2008 de NWO-Spinozapremie voor zijn vernieuwende bijdragen aan de imagologie, Irish studies en het onderzoek naar cultuurnationalisme. Joep Leerssen is de medeauteur van het boek Imagology (2007).

Musea en conservatoren:
- Geurt Imanse, Hoofd Collecties van het Stedelijk Museum Amsterdam is auteur van De Nederlandse identiteit in de kunst na 1945 (1984). Dit boek is een van de inspiratiebronnen voor het project van Museum De Paviljoens;
- Mirjam Shatanawi is conservator Midden-Oosten en Noord-Afrika in het Tropenmuseum en auteur van het recent verschenen Islam in beeld (2009);
- Dr. Margriet Schavemaker is Hoofd Collecties en Onderzoek Stedelijk Museum Amsterdam;
- Museum De Paviljoens participeert in Onbegrensd Verzamelen, een lopende conferentie voor Nederlandse museumprofessionals over het verzamelen en presenteren van ‘niet-westerse’ kunst bij volkenkundige musea en kunstmusea. Onbegrensd Verzamelen is ontwikkeld door het Centraal Museum in samenwerking met het Afrika Museum, Museum De Paviljoens, Instituut Collectie Nederland, Stedelijk Museum Amsterdam, Stedelijk Museum De Lakenhal, Tropenmuseum en Van Abbe Museum. Initiatiefnemers en organisatoren van dit project zijn Meta Knol, directeur van Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden en curator van de tentoonstelling Beyond the Dutch (2009) in Centraal Museum Utrecht en projectleider Mariska Ter Horst.

Kunstenaars en ontwerpers:
- Prof. dr. Carel Blotkamp, kunstenaar en emeritus hoogleraar moderne kunst aan de Vrije Universiteit Amsterdam schreef diverse publicaties over Nederlandse kunst en kunstenaars;
- Grafisch ontwerpbureau Catalogtree maakt in opdracht van Museum De Paviljoens met infographics de relatie tussen sociale en demografische ontwikkeling en culturele fenomenen uit de jaren zestig tot heden inzichtelijk;
- In het conceptuele oeuvre van Ger van Elk (Amsterdam, 1941) worden relativerende vragen gesteld over ideeën zoals ‘waarheid’ en ‘religie’ door de beschouwer te laten wankelen in het doorgronden van de waarneming. Onlangs werd Van Elks’ meesterstuk La Pièce (1971) door het Kröller-Müller Museum aangekocht. La Pièce, een blokje hout dat op de oceaan stofvrij witgeschilderd werd, heeft Van Elk gemaakt voor Sonsbeek buiten de perken (1971), een tentoonstelling in de openbare ruimte van Arnhem die door Wim Beeren werd samengesteld. Ger van Elk maakte deel uit van de onlangs gesloten tentoonstelling In & Out of Amsterdam: Travels in Conceptual Art, 1960–1976 (2009) in MoMA New York. Een lang verwachte monografie van Ger van Elk werd in de zomer uitgegeven door Thieme Art. Deze oeuvre catalogus werd samengesteld door Marente Bloemheuvel en Zsa-Zsa Eyck. Auteurs van dit boek zijn onder andere: Ron Kaal, Carel Blotkamp en Jacinto Lageira.
- Marien Schouten (Andel, 1956) “Niets vertelt ons meer over onze eigen tijd dan het historisch besef dat wij erop nahouden. Deze opvatting van Tafuri is Marien Schouten op het lijf geschreven. Schoutens blik op het verleden doorkruist uiteenlopende stijlen en kunstopvattingen, zijn schilderkunst is een ketterse combinatie van minimalisme en symbolisme, van functionaliteit en ornamentiek.” Bert Jansen in Goede ketters, de a-historische blik van Marien Schouten en Francesco Borromini, in Metropolis M, 1995 nr. 4. Afgelopen zomer vond de tentoonstelling Skullpture in Galerie Paul Andriesse plaats en werd zijn werk getoond in het Bonnefantenmuseum in Maastricht.
- Job Koelewijn (Spakenburg, 1962) sleutelt aan religieus-(kunst)historische waarden die hij laat concurreren met het alledaagse van de openbare ruimte. Tevens haalt hij de groene buitenwereld van het Hollandse landschap binnen en omlijst hij deze als een folkloristisch gegeven, zoals hij doet met het werk Jump (2005) uit de collectie van Museum De Paviljoens. Met Spinoza als bagage reist Koelewijn de wereld over om in tal van landen de Ethica (1677) voor te laten dragen door lokale bewoners. Deze leesestafette geeft via de Ethica betekenis aan begrippen als waarheid, god, natuur, vrijheid en rede. Onlangs nam Koelewijn deel aan de tentoonstelling Double Dutch: de Nederlands/Amerikaanse visie aan de Hudson (2009) in The Hudson Valley Center for Contemporary Art in New York.
- David Jablonowski (Bochum, Duitsland, 1982) is geïnteresseerd in de ontleding van historiserende principes, de collectieve perceptie, de representatie en communicatie hiervan en de betekenis die in het onbenoemde schuilt. Jablonowski zwaaide in mei 2009 af aan de Ateliers in Amsterdam. Kort hierop maakte de kunstenaar in De Hallen in Haarlem deel uit van de groepstentoonstelling The Knight’s Tour. Onlangs toonde Jablonowski zijn werk Imposition in de project-space van Kunstverein für die Rheinlande und Westfalen in Düsseldorf. In dit werk, gebaseerd op gotische boekillustraties uit het Manesse Codex, oefent Jablonowski de betekenis en het communicatieve gedrag van sculpturen als een vorm van impositie, een soort (schaal)modellen voor een mogelijke vorm en betekenis van een uiteindelijke, haast utopische sculptuur en mogelijkheden ter display. In 2010 is van David Jablonowski, naast zijn deelname aan de tentoonstelling De Nederlandse Identiteit? Rede & Religie in Museum De Paviljoens, een tentoonstelling te zien in Stedelijk Museum Bureau Amsterdam.

Collecties en cultureel erfgoed:
- Arjen Kok, senior onderzoeker en specialist op het gebied van moderne kunst, collectiemanagement en beleid en Frank Bergevoet, programmamanager Museometrie, beiden van Instituut Collectie Nederland zijn in 2009 bezig met De Collectiebalans, een globaal overzicht van museale collecties en een ‘stand van zaken’ betreffende de Collectie Nederland. De Collectiebalans bevat kwantitatieve en kwalitatieve informatie over het bij de Nederlandse musea aanwezige roerend cultureel erfgoed. Het brengt de aard, omvang en gebruik van museumcollecties in kaart. Doel is tevens, om aan de hand van deze gegevens een rangschikking van Nederlandse kunstenaars in kaart te brengen;
-Annemarie Willems, projectleider bij het Centrum Internationale Erfgoedactiviteiten. Haar werkterrein is het culturele erfgoed van Brazilië en Suriname.

Met dank aan: Gemeente Almere, Provincie Flevoland, Ministeria van OCW, Ymere, UNET, ING Almere en alle bovengenoemde partners.