Sjoerd Buisman, Souvenirs van het Oude Land (2000)
De bomen die op het nieuwe polderland groeien zijn nog jong en in ontwikkeling. Volgroeide bomen zoals wilgen en populieren vormen met hun dunne stammen de pioniersbomen van het nieuwe land. Dikke, oude eiken en beuken zie je hier niet.
Geïnspireerd door dit gegeven heeft Sjoerd Buisman op het Meerveld in Almere Haven – verspreid tussen de jonge boomaanplant – bronzen afgietsels van monumentale boomstronken van het oude land geplaatst.
De stronken die hij heeft afgegoten vond Buisman in het eeuwenoude Haarlemmerhout bij Haarlem, waar het beleid erop gericht is om de oude bomen te laten liggen. De stronken die met mossen en zwammen begroeid zijn, laten het proces van groei en verval in de natuur zien. Tussen de jonge bomen in de polder maken deze oeroude bronzen stronken het gegeven en de betekenis van het ‘nieuwe land’ zichtbaar.
Vanaf zijn eerste experimenten als kunstenaar heeft Buisman zich bezig gehouden met groeiprocessen in de natuur. In eerste instantie gebruikte hij uitsluitend natuurlijk en vaak levend materiaal voor zijn werk. Hij was geïnteresseerd in de manier waarop planten in verschillende en vooral extreme omstandigheden groeien. Zo legde hij knopen in dunne boomtakken om te zien hoe de tak met knoop en al steeds dikker werd, hij snoerde pompoenen in met leren riemen, waardoor ze in vreemde vormen verder groeiden en plantte wilgen ondersteboven. Hij benaderde de natuur bijna wetenschappelijk met zijn groei-experimenten.
De tentoonstelling Op Losse Schroeven (1969) in het Stedelijk Museum in Amsterdam, die Buisman in deze tijd zag, maakte veel indruk op de jonge kunstenaar en gaf hem een gevoel van (h)erkenning. Deze invloedrijke tentoonstelling was dé introductie van Land Art en Arte Povera in Nederland en de kunstwerken waren bijna uitsluitend gemaakt van onconventionele materialen. Er was werk te zien van kunstenaars als Mario Merz, Giovanni Anselmo en Richard Long, die net als Buisman de natuur als thema en materiaal gebruikten.
Om meer van de groei en de verschillende stadia te kunnen laten zien, begon Buisman zijn experimenten ook te documenteren. Tussen 1971 en 1976 maakte hij Plastische gebeurtenissen in de natuur: een serie multimediale werken waarin hij met fotoseries en tekst het groeiproces van planten heeft vastgelegd. De titel van deze serie zou kunnen gelden als een karakterisering van zijn hele oeuvre. Hoewel zijn benadering wetenschappelijk lijkt, werkt hij als kunstenaar en beeldhouwer toch vooral met vormen en beelden.
Vanaf de jaren ’80 gebruikt Buisman steeds minder (vergankelijk) natuurlijk materiaal voor zijn werk en steeds meer ‘cultuur’ materialen als brons (en beton). Het gaat hem hierbij niet in eerste instantie om de duurzaamheid van de werken, maar dit komt voort uit zijn interesse in beeldhouwkunst en vorm. Door bijvoorbeeld zijn ingesnoerde pompoenen in brons te gieten verschuift de aandacht iets van het concept naar de vorm. De wisselwerking tussen natuur en cultuur in zijn werken blijft essentieel en ook zijn thema’s zijn gelijk gebleven. Hoewel het materiaal zelf niet veranderlijk en vergankelijk is zoals in zijn vroege werk, wijzen de stronken in Meerveld ook op natuurlijke processen in de tijd. De stronken zijn een voorspelling van de ontwikkelingen die dit nieuwe land nog door zal maken.
Annick Kleizen
Sjoerd Buisman, 1948, Gorinchem, Nederland
Souvenirs van het Oude Land, 2000
brons, 6 delen
Meerveld, Almere Haven
De Collectie Almere / Museum De Paviljoens
opdrachtgever: VOF Meerveld; wegens de bouw van de nieuwe wijk aangeboden aan de bewoners / Gemeente Almere
Sinds juli 2006 is Martina Meesters kunstambassadeur van dit werk van Sjoerd Buisman
Bijdragen
CiskaReacties
