Berend Hendriks & Wim Korvinus, De Kus / Zonder Titel (1984)

Op het Manifestatieveld in Stedenwijk in Almere Stad staan kunstwerken van Berend Hendriks en Wim Korvinus, die door hun plaatsing vaak voor één kunstwerk aan worden gezien. Ook bij deze werken speelt het in Flevoland steeds terugkerende thema van de relatie tussen land en water een rol. Maar meer dan op de geschiedenis van Flevoland heeft dat hier betrekking op de specifieke plek aan het water waar de kunstwerken staan. Wim Korvinus wilde het stukje land waar zijn object staat een reden geven om in het water te liggen en plaatste het daarom zo ver op de punt.4 Bij de sculptuur van Berend Hendriks wordt de ontmoeting tussen land en water het meest duidelijk als bij de juiste weersomstandigheden een regenboog ontstaat.

Arnhemse School
Berend Hendriks was als docent monumentale vormgeving aan de kunstacademie in Arnhem in de jaren zestig één van de grondleggers van de omgevingsvormgeving. Hierin werd gezocht naar de integratie van kunst en de bebouwde omgeving. Deze beweging wordt de Arnhemse School genoemd. Ook Wim Korvinus is als student aan de academie in Arnhem door deze ideeën gevormd. In 1977 maakte Hendriks met zijn masterplan een grondige analyse van de stedenbouwkundige context in Almere waarbinnen beeldende kunst geplaatst kon worden. Hij gaf hiermee de eerste aanzet voor het opdrachtenbeleid in Almere.
In lijn met de ideeën van de omgevingsvormgeving was het voor beide kunstenaars belangrijk dat de plek op het manifestatieveld kon worden “ervaren als een echte ‘plek’‘ plaats’‘ rustpunt’”, waar de bankjes uit zouden nodigen om even te blijven zitten.5

Perspectief
De schaal en de vorm van de objecten zijn bepaald door de locatie, zoals die er uitzag in 1984, en de kijkrichtingen waarmee ze benaderd werden. Ook bij het ontwerp van zijn beeld aan de Elandweg, een paar kilometer van Dronten, is Wim Korvinus uitgegaan van de omgeving: “In zo’n uitgestrekt landschap wordt je oog altijd getrokken naar het perspectief. Stel dat je over zo’n afstand een rij lantarenpalen zou zien, dan zie je die naar de horizon toe steeds kleiner worden. Ik wilde proberen zo’n perspectief te versnellen, om als het ware een extra horizonnetje te maken, terwijl je ook de echte horizon houdt.”6 De geknakte, schuine vormen suggereren de invloed van de wind, een element dat naast water voor Korvinus onvermijdbaar was bij een ‘beeldende uitspraak’ in Flevoland. Ook op het Manifestatieveld in Almere speelt de wind een rol: als het waait maakt het object van Korvinus een tingelend geluid.

Annick Kleizen

Berend Hendriks 1918-1997, Apeldoorn
De kus (1984)
Glas, staal, 4 m hoog
Locatie Almere Stad, Stedenwijk, Manifestatieveld
Collectie De Collectie Almere / Museum De Paviljoens
Wim Korvinus, 1948, Beesterzwaag
Zonder titel (1984)
Staal, 5 m hoog
Locatie Almere Stad, Stedenwijk, Manifestatieveld
Collectie De Collectie Almere / Museum De Paviljoens
Zonder titel (1985)
Hout, staal, 8,50 x 6,50 x 4,50 m; grondvlak 20 x 20 m
Locatie Oostelijk Flevoland, Elandweg, Minderhoudhoeve
Collectie Collectie Rijksgebouwendienst

1 met dank aan de RIJP
2 met dank aan de RIJP
3 met dank aan de Rijksgebouwendienst
4 De vorm kan verschillende associaties oproepen en in zijn motivatie bij het werk noemt Korvinus al verschillende bijnamen die het zou kunnen krijgen als hengel, reiger en rietstengel.
5 Wim Korvinus, Motivatie, ongepubliceerd (archief Museum De Paviljoens)
6 Wim Korvinus, in: Karin van Munster, Beelden in de berm: vijf en tachtig kunstobjecten vanuit de auto, Den Haag 2003, p. 11

© Museum De Paviljoens