Hans Koetsier, Zonder Titel (1986)

De gemeente Almere is enthousiast over het plan en in 1986 wordt zijn eerste plastiek uit de serie Stedelijke Markeringen geplaatst bij de afslag naar Almere aan de Oostvaardersdijk. Het werk heeft geen titel, maar wordt door zijn vorm de komma’s genoemd. Het plan omvatte in totaal vijf markeringspunten voor de stad. In 1988 is bij de afrit van de A6 richting Almere stad de tweede geplaatst: een betonnen A van zeven meter hoog. Ook in Almere Stad is een sculptuur van Hans Koetsier te vinden. Midden jaren tachtig vroeg de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (RIJP) hem een wandschildering voor de sporthal in de Waterwijk te ontwerpen met als thema ‘strijd’. Koetsier kwam met het tegenvoorstel van de sculptuur die nu bij de ingang van de sporthal staat. Net als de Stedelijke Markeringen, waar dit werk geen deel van is, is in deze licht gekantelde K of H een poort te zien.

Cijferschilderijen en poortvormen
Voordat hij in 1962 begon te schilderen, werkte Hans Koetsier in de reclame. In het midden van de jaren zestig maakte hij schilderijen met emaille en zeefdrukken waarop cijfers of fragmenten van cijfers te zien zijn. Hij werkte meestal in series, die vaak ook onderling samenhingen.
Aan het einde van de jaren zestig maakte hij zijn eerste plastieken en realiseerde hij zijn eerste monumentale werken. De poortvormen zoals ze ook in en rond Almere staan, komen voort uit zijn cijferschilderijen. In 1967 werkte Koetsier aan een opdracht voor verdiepingsaanduidingen voor de Giro in Arnhem. In de grondvorm die hij daarvoor vond, ontdekte hij poortvormen en letters, die hij vervolgens verder uitwerkte. Dit resulteerde in enkele alfabetten en meer dan 600 verschillende poortontwerpen: “Aanvankelijk ging ik daarbij uit van de vorm, maar later ook van het idee ‘poort’ of ‘boog’; met twee gevouwen handen kun je ook een poort maken.”4 De schetsen lopen dan ook uiteen van figuratieve ontwerpen als handen of honden, tot letters en abstracte ontwerpen. Het zijn geen poorten om onderdoor te lopen, maar poorten als vorm en idee.

Advertenties van een kunstenaar
Tegen het einde van de jaren zestig kwam de nadruk voor Koetsier steeds minder op de materiële uitvoering te liggen en steeds meer op het idee. Op zoek naar een andere manier om zijn werk naar buiten te brengen, plaatste hij in 1969 zijn eerste serie advertenties in Vrij Nederland: Random Art / Probability Art. Tot 1981 gebruikte hij de openbare ruimte die de kranten hem boden voor advertentieseries. De hoeveelheid ideeën en ontwerpen van Hans Koetsier was vele malen groter dan wat hij daadwerkelijk uitvoerde. Vaak ging het ook niet om projecten die uitgevoerd zouden kunnen worden, zoals het plan om een meter van de berg Fuji in Japan af te halen. Hij publiceerde deze ideeën onder andere in het boek Idee (1980).5 Het plan Markering Almere is nooit voltooid. Na het overlijden van Hans Koetsier in 1991, zijn de andere drie markeringspoorten rond Almere niet meer gerealiseerd.

Annick Kleizen

Hans Koetsier, 1930-1991, Utrecht
Zonder titel (1986)
Beton en toeslag van marmerschijven, 5,50 m
Locatie Almere, Oostvaardersdijk
Collectie De Collectie Almere / Museum De Paviljoens

A (1988)
Beton, 7 m
Locatie Almere Stad, Paralleldreef (afrit a6)
Collectie De Collectie Almere / Museum De Paviljoens

Zonder titel (1986)
Uitgewassen beton en toeslag van roze granietscherven, 7 m
Locatie Almere Stad Waterwijk, Norremeerstraat
Collectie De Collectie Almere / Museum De Paviljoens

1 met dank aan de RIJP
2 met dank aan de RIJP
3 met dank aan de RIJP en de MBO/NMB-Bank
4 Hans Koetsier, in: Heleen Geluk, Henk Kuiper, Henk Licher (e.a.), Verbeelding in Flevoland, Amsterdam 1988, p. 62
5 Hans Koetsier, Idee, Amsterdam 1980

© Museum De Paviljoens