Maarten Manson, Escape 9 (1985)

Die suggestie, met minimale vormen neergezet in het kunstwerk Escape 9, typeert het oeuvre van de kunstenaar Maarten Manson. Naast zeefdrukken en tekeningen werd Manson vooral bekend door zijn werken in de publieke ruimte in bijvoorbeeld het Amsterdamse Vondelpark en het Amstelpark. Vier beelden van zijn hand staan verspreid door de stad Almere.

Evenwicht
Afwijking, ontsnapping, evenwicht: het zijn thema's die Manson in zijn werk heeft uitgediept en verbeeld. In Escape 9 aan het Vivaldipad in Almere Stad is te zien hoe de twee geometrische vormen, een buis en kubus, elkaar in balans houden. De buis steekt diagonaal de lucht in maar kan alleen zo blijven staan door de kubus die in tegengestelde richting omhoog wijst. Met behulp van de zwaartekracht houden de elementen elkaar in een spannend evenwicht. In Escape 3 (Piet Moeskoppad, Almere Buiten) zien we een taps toelopende metalen plaat zich ombuigen naar boven. Het lijkt alsof een stalen draad de vorm omhoog trekt richting de hemel en zo de vorm van richting verandert, en als het ware afdwaalt, ontsnapt. Hier krijgt loodzwaar, onvermurwbaar ijzer, de uitstraling van licht en vouwbaar papier.

Het publiek kan de 'escape' / de ontsnapping zelf aan den lijve ondergaan in het Stadswerfpark in Almere Haven. Escape 2 is zo goed geïntegreerd in de omgeving dat het werk je, lopend over het pad, in eerste instantie misschien niet als kunstwerk opvalt. Het pad wordt doorkruist door metalen platen, zodat de wandelaar een alternatieve route kan nemen. Manson werpt je op die manier letterlijk een keuze voor de voeten: neem je het bestaande pad of wijk je er voor deze keer vanaf? Die vraag raakt bovendien een dieper liggende gedachte van de kunstenaar. Is het mogelijk te ontsnappen aan het alledaagse? Kun je ontsnappen aan de wetten van de zwaartekracht?' vraagt Manson zich af en daagt het publiek met zijn kunstwerken uit tot een keuze, een ontsnapping of doorbreking: visueel en fysiek.1

Ontsnapping
De concentratie op het thema ontsnapping past in een breder onderzoek naar wetmatigheden van Maarten Manson. In zijn vroege zeefdrukken komt dit thema ook tot uiting. Zes pentekeningen uit De Collectie Almere suggereren 'tot leven komen' door twee vormen gedeeltelijk te laten overlappen waardoor er een derde vorm ontstaat. De tekeningen laten zien hoe Manson met subtiele lijnvoering ruimte schept, alsof hierin zijn latere stap naar driedimensionale beelden al verborgen ligt.
Maarten Manson werkt sinds de jaren zestig en zeventig met abstracte, vaak geometrische vormen.2 Niet het nabootsen van de zichtbare werkelijkheid is daarbij het uitgangspunt, maar een formeel wetmatig onderzoek. Pioniers en tijdgenoten op dit gebied zijn de Nederlandse kunstenaars Ad Dekkers, Carel Visser, Peter Struycken en Jan van Munster.3 Met bijvoorbeeld elementaire vormen als cirkel, vierkant en driehoek suggereerden zij vormovergangen of analyseerden delingsprincipes. Net als bij Manson gingen bij hen achter de formele, mathematische, strenge beeldtaal vaak uiterst persoonlijke metaforen schuil. Mansons sculpturen zijn karakteristiek voor kunstwerken in de openbare ruimte van de jaren zeventig en tachtig in Nederland.4

Nicoline Wijnja

Maarten Manson, 1935, Amsterdam
Escape 9, 1985
ijzeren plaat en RVS buis
600 x 170 x 170 cm
Locatie: Vivaldipad
Opdracht 1985, Gemeente Almere

Andere werken van Maarten Manson in De Collectie Almere:
Escape 2, 1983
RVS platen, 1700 x 100 x 1 cm
Locatie: Stadswerfpark, Almere Haven
Opdracht 1983, Gemeente Almere
Ontsnapping van een driehoek, 1984
RVS buizen, RVS plaat, 1000 x 450 x 670 cm
Locatie: Noorderdreef, Almere Haven
Opdracht 1984, Gemeente Almere
Lees het verhaal van Maarten Manson als kunstambassadeur van zijn eigen werk

Escape 3, 1985
Grijs gespoten ijzer, RVS kabel, 1200 x 175 x 650 cm
Locatie: Piet Moeskoppad, Almere Buiten
Opdracht 1985, Gemeente Almere
Grafiek
Locatie: Stadhuis
Aankoop 2005, De Collectie Almere

1. W. Klaver, Maarten Manson, Abstract Spiritual Art, Almere, 1995, p.1.
2. 20 jaar verzamelen Aanwinsten Stedelijk Museum Amsterdam 1963-1984, Amsterdam, 1984, p. 244.
3. De Energienaald (1984/85) van Jan van Munster staat aan het Weerwater in Almere Stad en maakt ook deel uit van De Collectie Almere.
4. Kunst en omgeving, beschouwingen en informatie over de inbreng van beeldende kunst in de omgeving, Amsterdam, Kunst en Bedrijf / Staatsuitgeverij, Den Haag 1977.

Lees het persoonlijke verhaal van kunstambassadeur Maarten Manson over Ontsnapping van een Driehoek.

Lees het persoonlijke verhaal van Almeerder Laura Kemper over Escape 9 van Maarten Manson.

Website Maarten Manson

© Museum De Paviljoens