Witho Worms, Ware poldermodellen (2000)
In het stadhuis van Almere hangen tal van werken die afgelopen jaren door Museum De Paviljoens zijn aangekocht voor De Collectie Almere. Op de gang waaraan de werkkamers van burgemeester Annemarie Jorritsma en andere stadsbestuurders grenzen, hangt bijvoorbeeld een fotoserie van Witho Worms. De fotograaf woont en werkt in Almere en kiest voor zijn autonome werk vaak voor onderwerpen uit zijn eigen leefomgeving.
met:
WithoDe fotoreeks van Worms bestaat uit drie landschappen in zwart-wit. Het is een sequentie van verschillende stadia van bebouwing van de poldergrond en opeenvolgende momenten van de dag. Een van de foto's laat zand, zandheuvels en de wolkenlucht erboven zien. Het beeld doet denken aan een verlaten strand, maar het ontbreken van helmgras, vloedlijn en stormbrekers maakt dat onwaarschijnlijk. Door de grijstonen en de uitgestrektheid heeft het beeld ook wat weg van een woestijn. Je zou zelfs kunnen denken aan een reisfoto zoals fotopioniers ze eind negentiende eeuw in Afrika, Afghanistan of andere verre oorden maakten. Het betreft hier echter het gebied waar komend decennium het nieuwe stadsdeel Almere-Poort zal verrijzen. Het zachte licht maakt de structuren en patronen in het zand goed zichtbaar. Op de voorgrond steken schelpen uit het opgespoten zand, dat afkomstig is uit het IJsselmeer. Er lijkt geen enkel teken van leven te zijn. Geen voetstappen, autosporen of afval. De oplettende kijker ontdekt een bal in het zand, waarschijnlijk achtergelaten door kinderen of een wandelaar en zijn hond.
De tweede foto uit de serie toont het aanzicht van de Paradijsvogelweg in Almere-Hout met zijn vrijstaande huizen in retro-stijlen geflankeerd door een bomenrij. Op de voorgrond is een bloeiend bollenveld zichtbaar. Met zijn lage horizon biedt de foto vooral ruimte aan de wolkenlucht en het zachte licht van de namiddag. Op de derde foto is de poldergrond opgespoten, bebouwd en verworden tot een stedelijk gebied. De Skyline van Almere is vanuit het zuidwesten te zien en biedt zicht op de hoge woontorens van de Regenboogbuurt, de woningen en rijtjeshuizen van de Eilandenbuurt, en de hijskranen. Behalve deze verticale elementen torent ook een elektriciteitsmast hoog boven alles uit. De schemering is ingevallen. De straatverlichting is net aan en ook de woonhuizen lichten van binnenuit op. Rechts op de foto begint de bosrand.
Het verhaal van Nagele
Tussen 1999 en 2005 werkte Witho Worms aan een project waarin hij het dorp Nagele in de Noordoostpolder op foto vastlegde. Hij vertelt het verhaal van Nagele aan de hand van panorama's, portretten, landschappen en dorpsgezichten. Net als bij de foto's in het stadhuis hield hij in eerste instantie afstand tot het dorp en
beperkte hij zich tot de bijzondere architectuur en stedenbouw.
Als fotograaf hanteert Witho Worms een antropologische benadering van zijn onderwerpen. De basis hiervoor is gelegd in zijn vooropleiding tot cultureel antropoloog. Worms maakte toen onder meer kennis met een methode voor cinematografisch onderzoek naar andere culturen, die de Franse antropoloog/cineast Jean Rouch rond 1960 ontwikkelde: de participerende observatie. Volgens deze methode dient de onderzoeker deel uit te maken van zijn onderwerp. Door veelal op locatie te werken in plaats van in een studie en door goed te observeren en te luisteren (eventueel met behulp van interviews), en door deel te nemen aan zoveel mogelijk activiteiten worden onderzoeksgegevens verzameld. Deze participerende benadering houdt voor Worms in dat hij zijn wijze van fotograferen steeds op het onderwerp afstemt en dat hij de tijd en de ruimte hiervoor neemt. Zo legde hij bij het fotograferen de nadruk op formele aspecten zoals de ervaring van de ruimte en op de ruimtelijke ordening. Waar Jean Rouch en andere filmers van de Cinema Vérité gebruik maken van een handzame camera om het contact met de omringende wereld zo makkelijk mogelijk te maken, kiest Worms echter voor een technische camera (op statief), die zo breed is dat hij nauwelijks door de deur kan.
De foto's in het stadhuis zijn in platina- en in barietdruk. Deze techniek levert foto’s in een bruinige beeldtoon op met veel dieptewerking en een grafisch aanzien. Sinds 1997 verdiept Worms zich in historische fotografische druktechnieken. De platinadruk was tussen 1900 en de eerste wereldoorlog het belangrijkste fotografische drukprocédé. Bij deze techniek wordt de druk in direct contact met het negatief gemaakt. Om grote negatieven - en dus grote foto's - te maken, heeft Witho Worms in Oostenrijk een technische camera op maat laten bouwen. De historische technieken worden gewaardeerd vanwege de dieptewerking, de bijzondere toonschaal en vanwege de houdbaarheid, maar zijn zeer arbeidsintensief. Ondanks dat de platinadruk een historisch proces is, worden deze technieken nog steeds heronderzocht en verbeterd. Deze trage techniek staat in schril contrast met de instant digitale fotografie van tegenwoordig.
Mireille de Putter
Witho Worms, 1959, Amersfoort, Nederland
Almere-Poort, 2000
Zwartwit foto, platinadruk
Oplage 1/15
Ware poldermodellen - Paradijsvogelweg, 2000
Zwartwit foto, barietdruk
Oplage 4/25
Ware poldermodellen II, Eilandenbuurt, Almere-Buiten
Zwartwit foto, platinadruk
Oplage 1/15
aankoop 2004, Museum De Paviljoens
Bijdragen
CiskaReacties
