Mark Dion, The Shipwreck (2001)
Sinds de drooglegging van de polders zijn er regelmatig scheepswrakken gevonden op wat ooit de bodem van de Zuiderzee was. In 2001 heeft Mark Dion in het kader van het tijdelijke kunstproject KUNSTmatige NATUURLIJKE NETWERKEN (2000-2001) op een open plek in het bos bij Zeewolde een scheepswrak neergelegd.
Mark Dion neemt de rol aan van archeoloog, ontdekkingsreiziger of bioloog. Zo dregde hij de Thames en doorzocht de stinkende gronden van de kanalen in Venetië. Hij behandelde en categoriseerde al zijn vondsten – waardevol of waardeloos, een dag of eeuwen oud – op dezelfde manier en stelde ze naast elkaar tentoon als in een rariteitenkabinet of opgeprikt als vlinders. De context van het museum maakt dat de vondsten anders bekeken worden. Door willekeurige objecten op een klassieke manier te presenteren, stelt Dion ook het museum zelf ter discussie.
Vaak plaatst Dion de wetenschap en geschiedenis in een ander licht. Zijn werk gaat over de natuur en de omgeving, maar dan wel zoals die bekeken, bestudeerd en begrepen wordt. Wat hij doet, heeft weinig te maken met historische of wetenschappelijke correctheid en des te meer met de selectie en de presentatie zelf. Het proces, de context en de presentatie zijn minstens zo belangrijk als de objecten die hij laat zien.
Theatraal en verhalend element in het bos
Om het effect in Zeewolde zo indrukwekkend mogelijk te maken wilde Mark Dion een zo groot mogelijk schip als ruïne in het bos leggen.2 Door een gat in de romp zouden planten en dieren het schip binnen kunnen komen en er langzaam bezit van nemen. Het mag in de loop van de tijd dan ook absoluut niet gerestaureerd worden en ook mag de begroeiing niet worden verwijderd. Het schip zou een theatraal en verhalend element in het bos moeten zijn. Het herinnert aan de geschiedenis van de grond op een plek die geen geschiedenis lijkt te hebben. Tegelijkertijd wilde Dion er een plaats mee creëren die niet gestructureerd en voorgeschreven is: De Nederlandse samenleving is goed geregeld. Natuur, sport, sociale voorzieningen: aan alles is gedacht. Alleen gaan al die zaken naar de brave burgers. Ik wilde een plek maken voor de bad boys. Een geheime plek, iets dat je kunt ontdekken. Een plek die als een soort magneet het antisociale aantrekt.3
Dat antisociale is er op afgekomen: het schip is meerdere keren in brand gestoken. Wat nog rest is een klein stuk van een totaal overwoekerd bootje, half ingegraven en bijna verborgen tussen bomen en struiken. Als je niet zou weten dat het er lag, zou je er zo aan voorbij lopen. Een spannende plek is het niet echt meer, maar wel een klein geheim. Dit restje van het schip dat deel geworden is van het bos is genoeg om te herinneren aan de geschiedenis van de bodem waarop het ligt.
Annick Kleizen
Mark Dion, The Shipwreck
Mark Dion, 1961, New Bedford, VS
The Shipwreck
Divers, 21,5 m lang
Locatie Zeewolde, De Verbeelding
Collectie De Verbeelding
1 met dank aan SKOR
2 “When reviewing the drawings it is important to note that the actual site of the forest need not be a coniferous (evergreen) forest. As long as it constructs the same sense of desolation, any forest type will do. It is also critical to remember that the success of the work depends on the scale of the ship. The larger the ship, the more certain we can be of the work’s imposing effect.”, Mark Dion, citaat uit een brief aan Trudy van RiemsdijkZandee, gepubliceerd in: Trudy van RiemsdijkZandee, kunstmatige natuurlijke netwerken, Zeewolde 2001, Dion, p. 7
3 Mark Dion, “Dag van de verbeelding” in: ib., p. iv 1
Bijdragen
CiskaReacties
ferri
