Hans van Houwelingen, Zuil van Lely (2002)
Om Lelystad een tastbare geschiedenis, een centrum en een identiteit te geven heeft Hans van Houwelingen de Zuil van Lely op het Stadhuisplein geplaatst.
Aldo Rossi noemt het fatto urbano (stedelijk artefact); een straat, woonblok, gebouw of monument met een geschiedenis van gebeurtenissen en herinneringen, bloei en verval, die zo onlosmakelijk verbonden zijn met de stad als geheel, dat ze haar als het ware samenvatten. Lelystad heeft geen geschiedenis en dus geen stedelijke artefacten.2
De 32 meter hoge zuil is gemaakt van basaltstenen, het materiaal waarmee de dijken zijn gebouwd bij de drooglegging van de polder en dat het nieuwe land nog steeds tegen het water beschermt. Bovenop de zuil plaatste Van Houwelingen een beeld van Cornelis Lely (1858-1929), de ingenieur en politicus die de aanzet heeft gegeven tot de drooglegging van de Zuiderzee. Dit beeld is in 1984 gemaakt door Piet Semeyn Esser (Baarn, 1914-2004). Het stond eerst op een andere plek in Lelystad tot het moest wijken voor stedenbouwkundige vernieuwingen. Esser maakte echter bezwaar tegen de hoogte waarop zijn beeld kwam te staan en na een half jaar werd het van de zuil verwijderd. Dat dit beeld niet op de zuil kon blijven staan, betekende niet dat het kunstwerk verdween: de zuil was immers niet gemaakt om dat specifieke beeld te dragen. Sinds september 2004 torent een ander beeld van ingenieur Lely boven de stad en de polder uit. Dit is een afgietsel van een sculptuur van Mari Andriessen (1897 - 1979), die sinds 1954 op de kop van de Afsluitdijk staat.
Sculptuur met conventionele en historiserende trekjes
Objecten van Hans van Houwelingen staan altijd in dienst van het idee. Hans van Houwelingen werkt voornamelijk buiten het museum, in de openbare ruimte. Hij begint met een onderzoek en analyse van de omgeving en baseert daar zijn werk op. Dit resulteert niet altijd in een sculptuur met conventionele en historiserende trekjes zoals hier in Lelystad. Zijn werken kunnen ook een ontwerp zijn voor de omgeving of geen materiële vorm hebben. In Utrecht legde hij op de Amerhof in de Rivierenwijk in Utrecht een Perzisch tapijt van bakstenen – ontworpen door de Marokkaanse kunstenaar Hamid Oujaha (Marrakkech, 1954) – dat twee scholen, het plein en verschillende culturen met elkaar verbindt. Van Houwelingen werkt altijd in en met het historische, politieke en maatschappelijke veld van de bewuste omgeving.
De opdracht voor een kunstwerk voor het centrum van Lelystad, was een deel van het stedenbouwkundige plan Missing Link. Na veertig jaar bleken de functionele modernistische ideeën die de basis vormden voor Lelystad niet te werken en werd er een grote stedenbouwkundige vernieuwing gestart om de stad nieuw leven in te blazen.3 Het architectenbureau West 8 uit Rotterdam ontwikkelde een masterplan voor het stadshart. Het modernistische ideaal in Lelystad werd definitief overboord gezet. Van Houwelingen reageerde hierop door midden in het centrum de gigantische zuil met een voor de stad belangrijk persoon te plaatsen: een herkenbaar en bekend stedelijk artefact dat in veel oude steden te vinden is. De Zuil van Lely (2002) is opgebouwd uit en verwijst naar elementen uit verschillende historische perioden en de ontwikkeling van Lelystad. Het kunstwerk geeft het centrum en de geschiedenis van de stad weer als deel van haar vernieuwing.
Annick Kleizen
Hans van Houwelingen, Zuil van Lely
Hans van Houwelingen, 1957, Harlingen
Zuil van Lely (2002)
Basaltsteen, beton, 32 m
Locatie Lelystad, Stadhuisplein
Collectie Gemeente Lelystad
1 De opdracht werd begeleid door Kunst en Bedrijf.
2 Hans van Houwelingen, “De Zuil van Lely”, //STIFF:
Hans van Houwelingen vs. public art//, Amsterdam 2004,p. 279
3 zie bijvoorbeeld: Petra Brouwer, Van stad naar stedelijkheid: planning en planconceptie van Lelystad en Almere 1959-1974, Rotterdam 1997
Bijdragen
CiskaReacties
