André Volten, Zonder titel (1990)
Lelystad is één van de vele Nederlandse steden waar een monumentaal beeld van André Volten te vinden is. Deze kunstenaar speelde een belangrijke rol in de Nederlandse beeldhouwkunst in de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij was niet alleen vooruitstrevend in zijn experimenten met industrieel materiaal, maar ook in zijn benadering van de openbare ruimte en de rol van kunst daarin.
Sinds 1990 staat op het stationsplein van Lelystad een sculptuur van André Volten: een balk van gelakt staal, die op ongeveer vijf meter hoogte uitzwenkt, horizontaal een cirkel vormt en vervolgens weer verticaal wordt, zodat de twee delen boven en onder de cirkel in elkaars verlengde staan.
Volten begon in 1946 als schilder, maar al snel verliet hij het platte vlak en experimenteerde hij met reliëfs van hout. Toen de mogelijkheden van hout niet aan zijn wensen voldeden, ging hij op zoek naar materialen en technieken die meer naadloze verbindingen mogelijk maakten en die hem de mogelijkheid zouden bieden de ruimte zelf als element te gebruiken. In het begin van de jaren vijftig besloot hij te leren lassen en werd hij vrijwilliger bij de Nederlandse Dok en Scheepsbouw Maatschappij in Amsterdam waar hij de kans kreeg om te experimenteren. Volten werd hiermee één van de eerste beeldhouwers in Nederland die industriële producten gebruikten. Hij leerde profielstaal (hientbalken) kennen en maakte daar geometrische constructies mee. Toen eind jaren zestig roestvrij staal beschikbaar kwam, maakte hij hier zijn abstracte en heldere geometrische vormen van. André Volten was vanaf de oprichting in 1955 betrokken bij de Liga Nieuw Beelden, later Stichting Nieuw Beelden, een kunstenaarsvereniging die zich bezighield met de samenwerking tussen architectuur, stedenbouw en beeldende kunst. Ook na de opheffing van deze vereniging bleef hij de principes trouw.
Sociale functie van kunst
André Volten heeft zijn beelden niet op zichzelf staand in de ruimte neergezet, maar was zich altijd bewust van de (architectonische) omgeving. Hij was overtuigd van de sociale functie van kunst. Hij voelde zich verantwoordelijk voor de openbare ruimte, voor de inrichting en het mogelijke gebruik ervan. Zelf verwoordde hij dit als volgt: Het is niet voldoende om een kunstwerk te ontwerpen en te vervaardigen en het buiten in de vrije natuur neer te zetten. Je krijgt geen ruimte: er wordt ruimte beschikbaar gesteld, en je draagt mede verantwoordelijkheid voor die ruimte. Voordat het aan de anderen kan worden aangeboden, moet je eerst (een deel van) de ruimte scheppen en organiseren, zodat een kunstwerk kan zijn en functioneren in contrast en/of harmonie met het andere.
De betrokkenheid van Volten ging duidelijk verder dan alleen het plaatsen van een beeld. Hij voelde zich verantwoordelijk voor de openbare ruimte als geheel en de betekenis daarvan voor de samenleving. Hij vervolgde: Zo worden de dimensies van het kunstwerk steeds groter: waar we begonnen bij een klein stukje grond aan de openbare weg, zitten we nu bij de grondslagen en de inrichting van een democratische maatschappij.
Annick Kleizen
André Volten, Zonder Titel
André Volten, 1925-2002, Andijk
Zonder titel (1990)
Gelakt staal, 22 m x ø 5 m
Lelystad, Stationsplein
Collectie Gemeente Lelystad
Bijdragen
CiskaReacties
Eva
