Hannsjörg Voth, Das Boot aus Stein (1978-1982)
In 1982 is er een schip naar de bodem van het IIsselmeer gezonken. Het schip – gemaakt van steen – had nooit kunnen varen, maar het zonk al voordat het voltooid was. Het was een abrupt einde aan een bijzonder kunstproject. In zijn kunstwerken verwerkt de kunstenaar Hannsjörg Voth mythische verhalen, de natuur en natuurmagie.
Zijn projecten zijn meestal tijdelijk en grootschalig. Aan de realisatie gaan langdurige voorbereidingen vooraf. Naderhand blijven er verslagen over met teksten en tekeningen van de kunstenaar en soms films. Aanvankelijk werden veel van de voorstellen voor kunstwerken van Voth niet uitgevoerd, maar in 1978 was zijn project Reise ins Meer (1978) op veel plaatsen in Duitsland en Nederland te zien. In een verwijzing naar de laatste reis van de Egyptische farao’s over de Nijl liet Voth een twintig meter lange mummie op een houten vlot stroomafwaarts over de Rijn vervoeren. De mummie begon zijn reis in het Duitse Ludwigshafen en werd na een reis van negen dagen op volle zee in brand gestoken.
Project vol symboliek
Na dit project begon Voth met de voorbereidingen voor het kunstwerk Das Boot aus Stein (1978-1982). Oorspronkelijk was het zijn bedoeling het project in Duitsland uit te voeren, maar door moeizame contacten met de Duitse autoriteiten verplaatste hij het naar Nederland. Voth slaagde erin Rijkswaterstaat enthousiast te maken en kreeg een plek aangeboden in het IJsselmeer bij Trintelhaven. In maart 1981 werd met de bouw begonnen. In de bodem van het IJsselmeer werden negen pijlers geslagen, waarop een houten piramide kwam te staan. Deze houten piramide werd bespannen met donkere kunststoffolie en diende als woon- en werkverblijf voor Voth. In de centrale ruimte van de piramide liet Voth een blok hardsteen uit Beieren plaatsen, waaruit hij de boot hakte. Bij de boot stond een grote U-vormige tafel voor diners met gasten. Om deze ruimte heen werden een woonvertrek, een keuken en enkele gastenkamers ingericht.
Vanaf april 1981 woonde Voth in de piramide en werkte hij aan de boot. Het was zijn bedoeling een jaar in de piramide te blijven. Eenmaal per maand zou hij gasten ontvangen voor een diner. De rest van de tijd verbleef hij grotendeels alleen in de piramide. Het project is beladen met symboliek: de piramidevorm van zijn verblijf verwijst bijvoorbeeld letterlijk naar het oude Egypte. Voth werkte in afzondering, ver van zijn normale leven in soms ondraaglijke hitte en kou aan een boot die nooit zou kunnen varen. De gasten die hij maandelijks ontving, konden tijdens hun korte verblijf zijn ervaringen in de piramide delen.
Natuurgeweld eindigt project
Ook in de andere kunstwerken van Voth komen symboliek en mythologie steeds terug. Zo maakte hij in de woestijn van Marokko een driehoekige trap die de lucht in loopt, Himmelstreppe (1980-1987). In dezelfde woestijn maakt hij zijn Stadt des Orion (1998-2003). Orion is één van de oudste sterrenbeelden en speelt een rol in verschillende mythologieën. Stadt des Orion (1998-2003) bestaat uit zeven torens met sleuven waardoor op gezette tijden bepaalde sterren gezien kunnen worden. Tegelijkertijd is het een driedimensionale weergave van het sterrenbeeld Orion op aarde.
De winter van 1981-1982 was streng en er vormde zich steeds meer pakijs op het IJsselmeer. Eind november 1981 werd het voor Voth te gevaarlijk om in zijn piramide te blijven. Voth liet de piramide noodgedwongen onbeheerd achter. Op 27 januari 1982 werd de piramide tijdens een storm van zijn onderstel geslagen. De hardstenen boot zonk ter plekke. De piramide werd enkele kilometers verder op het IJsselmeer drijvend teruggevonden. De boot is op verzoek van Voth op de bodem van het IJsselmeer blijven liggen. Er zijn filmopnamen van het project gemaakt en een tentoonstelling over het project heeft in 1983 door Duitsland gereisd.1 Ook is daarbij een boek verschenen waarin Voth in de vorm van een dagboek heeft geschreven over zijn verblijf in de piramide boven het IJsselmeer.
Annick Kleizen
Hannsjörg Voth, Das Boot aus Stein
Hannsjörg Voth, 1940, Bad Harzburg, Duitsland
Das Boot aus Stein (1978-1982)
Divers
Locatie IJsselmeer, bij de Trintelhaven
Bijdragen
CiskaReacties
