Top of this document
Go directly to navigation
Go directly to page content

Collectie / achtergrond

Achtergrond Collectie

Verstuur een melding dat dit ding ongepast is

Verzamelen van verbeeldingskracht

De internationale kunstwereld verkeert in 2007 in een roes. Met de nieuwe rijken uit Moskou, Sjanghai en Dubai die zich opwerpen als verzamelaars kan de hedendaagse kunst niet worden aangesleept. Met als hoogtepunt in februari 2007 het voor 3,3 miljoen dollar door Sotheby s afgehamerde fotowerk 99 cent II (2001) van de Duitse fotograaf Andreas Gursky. Let wel, dit fotowerk bestaat in een oplage van zes. Hedendaagse kunst lijkt wel het 21e eeuwse goud, daar kunnen gewone bankbeleggingen met een gemiddeld rendement van 6- procent of de kansberekening van een lot uit de loterij niet tegenop. Je zou bijna denken dat het niet meer mogelijk is om met een bescheiden aankoopbudget van tweeëntwintigduizend euro een hedendaagse (inter)nationale beeldende kunstcollectie aan te leggen.

Met de tentoonstelling Tweeentwintigduizendvijfhonderd: De Collectie Almere, aanwinsten 2001-2007 toont Museum De Paviljoens de keus uit het enorme aanbod van kunst dat via beurzen als Art Amsterdam en Art Rotterdam en via de honderden galeries in Nederland te koop wordt aangeboden. Het overweldigende internationale aanbod van fotografie, installaties, film – en videowerken wordt daarbij even buiten beschouwing gelaten. Om te kunnen kopen geldt in eerste instantie dat er vooral veel wordt gekeken en genoten. Pas dan kan er geselecteerd worden. Kijken bij jonge en gerenommeerde galeries; kijken op eindexamententoonstellingen, kijken bij kunstenaarsinitiatieven en manifestaties als de Kunstvlaai of projecten in de publieke ruimte als Beyond in Leidsche Rijn.

Kijken naar tentoonstellingen bij collega presentatie instellingen als De Vleeshal, De Appel, BAK, Stedelijk Museum Bureau Amsterdam, Mediamatic, Marres, Witte de With en gerenommeerde musea als het Boijmans Van Beuningen, De Pont, Van Abbemuseum, het Kröller Müller Museum, Bonnefantenmuseum, Gemeentemuseum Arnhem en Museum Het Domein. Kijken bij een cultuurinstelling als Imagine IC in de Bijlmer of Platform 21 in Amsterdam bij de Zuid-As. Deze tentoonstellingen vormen een deel van het een referentiekader bij het signaleren en toetsen van ontwikkelingen in de hedendaagse beeldende kunst. Dan worden er keuzes gemaakt in relatie tot De Collectie Almere.

Sinds de tentoonstellingsruimte ALEPH in de kelderruimte van het stadhuis van Almere, de voorloper van Museum De Paviljoens, kent Almere een traditie om ter plekke in de tentoonstellingsruimte een werk te maken dat ook inhoudelijk commentaar geeft op de fysieke ruimte of de betekenis van de stad Almere. Van dergelijke ontwikkelde in situ kunstwerken zijn sinds 2001 twee werken verworven voor De Collectie Almere. Deze zijn allebei verbonden aan het grootste verplaatsbare kunstwerk van De Collectie Almere: de vijf voormalige Documenta gebouwen van de architecten Hilde Daem en Paul Robbrecht. Het eerste verworven werk is de in situ lichtinstallatie Love and Happiness (2001) onder paviljoen 4 van het duo Bik van der Pol speciaal voor de jongeren van Almere die daar graag ‘s nachts vertoeven. De tweede is de installatie Safe Zones No 11 (Museum De Paviljoens) (2006) bij de toiletten in paviljoen 2 van Jonas Dahlberg. Hij bevraagt met humor, maar ook kritisch, hoe ver de samenleving haar privacy wil prijsgeven als het gaat om de rol en de plek van bewakingscamera’s.

Jaren 60
Werk van kunstenaars uit Almere dat past bij de hoofdlijnen van het tentoonstellingsbeleid en het daarmee samenhangende aankoopbeleid: reflectie op de polderstad Almere of de stedelijke en landschappelijke ontwikkelingen in Flevoland en in relatie tot de (inter)nationale ontwikkelingen in de beeldende kunst vanaf de jaren zestig tot heden. Waarom pas vanaf de jaren zestig? Dat is de tijd waarin de New Town Almere op de tekentafel is bedacht. Museum De Paviljoens heeft als enige museum in Nederland het motto: Hedendaagse kunst in hedendaagse architectuur in een hedendaagse stad als leidraad. Van drie kunstenaars uit Almere is werk aangekocht dat inhoudelijk past in dit beleid. De barietdrukken van de fotograaf Witho Worms van het polderlandschap rondom Almere passen bij de visuele geschiedschrijving van de stad Almere. In 2005 maakte Worms een presentatie in Museum De Paviljoens getiteld In contact met Nagele (1999 - 2005) als onderdeel van de uit diverse tijdsmomenten opgebouwde tentoonstelling SITUATIES / Laboratorium Flevoland. Van de fotograaf Ruben le Noble is de kaartenreeks Groeten Uit Almere (2005) aangekocht waarin een meer ironische benadering van Almere te zien is. In 2007 gaf Le Noble zijn visie op de kerken in Flevoland met de fotopresentatie Kerkenproject in Museum De Paviljoens. Van de al sinds eind jaren zeventig in Almere woonachtige kunstenaar Maarten Manson is er een reeks minimalistische tekeningen uit 1968 verworven. Dit was de periode dat hij samen met kunstenaars als Ad Dekkers geometrische composities systematisch onderzocht onder invloed van de Nulbeweging en de Amerikaanse Minimal Art stroming. Deze tekeningen zijn een aanvulling op zijn roestvrijstalen sculpturen in De Collectie Almere die in Almere Haven, Stad en Buiten staan.

Binnen en buiten de museummuren
Museum De Paviljoens streeft ernaar om De Collectie Almere zo min mogelijk in een depot te bewaren. De werken zijn te zien tijdens de tentoonstellingen, in werkvertrekken van Museum De Paviljoens of in het stadhuis in Almere van de architect Cees Dam. Opdat een zo breed mogelijk publiek ermee in aanraking komt. Dit publiek bestaat zowel uit inwoners van Almere, duizenden schoolkinderen uit heel Flevoland, als uit kunstliefhebbers uit heel Nederland en van ver buiten de landsgrenzen. Verzamelkaarten over de kunstenaars geven ter plekke informatie aan bezoekers en medewerkers van het stadhuis. Zo zijn er foto’s van Witho Worms te zien in de bestuursvleugel van het college van burgemeester en wethouders in het stadhuis en hangen er tekeningen van Maarten Manson in de buurt van de raadszaal. Deze werken blijven in het stadhuis tijdens de tentoonstelling Tweeentwintigduizendvijfhonderd.
In de burgerzaal van het stadhuis is permanent een andere aankoop te zien die voortkomt uit het tentoonstellingsbeleid van Museum De Paviljoens. Het is het werk Kompaktes Kommunehaus (2001) van Carsten Höller. Deze aankoop uit 2003 komt voort uit het budget van een niet uitgevoerde prijsvraagopdracht in 2000 tijdens de tentoonstelling Eingeladen/Uitgenodigd.

De afgelopen jaren is De Collectie Almere aangevuld met grafiek van kunstenaars die al voor 2001 in De Collectie Almere waren opgenomen zoals Jan Roeland, Tiong Ang en Stefan Balkenhol. Die werken rouleren op de werkkamers van de ambtenaren in het stadhuis. Het werk 1279 AD (2000) van Christiaan Bastiaans dat door Lia Gieling, de vorige directeur van Museum De Paviljoens is aangekocht, is aangevuld met het werk Seeping From Bone To Soil (2006) voor De Collectie Almere.

Kunstenaarsprojecten
Uit alle activiteiten van Museum De Paviljoens kunnen aankopen voortvloeien zoals interactieve wijkprojecten, solo- en groepstentoonstellingen, publicaties en kunstenaarsprojecten. De reeks kunstwerken die via interactieve kunstopdrachten met de wijkbewoners van Almere zijn ontstaan en verworven, zullen in een aparte tentoonstelling in de nabije toekomst aan de orde komen. Het gaat om de projecten van Yeb Wiersma, Vanessa Hudig, Saskia Janssen, Kevin van Braak en Rossella Biscotti, Esther Polak en de projecten in wording van Joke Robaard en Tilmann Meyer-Faje in 2007.

Voor de solotentoonstellingen komen kunstenaars in aanmerking die een bijdrage leveren aan de Nederlandse kunstgeschiedenis van de afgelopen 10 a 15 jaar. Vanuit die gedachte zijn de aankopen van het monumentale werk Jump (2005) van Job Koelewijn, de fotoserie Detitled (2000-2006) van Barbara Visser en het performancewerk Table (1997) van Yael Davids gedaan voor De Collectie Almere. Museum De Paviljoens vindt het aankopen van werk ook een belangrijke vorm van commitment aan de kunstenaar. Zo ontstaat er een duurzame relatie tussen kunstenaar en museum met als doel deze kunstwerken te beheren en te ontsluiten voor de toekomstige generaties. In het geval van Jump (2005) met het beheren van een Hollandse sloot en Table (1997) met life performers is dat een mooie uitdaging.

Experimenteren
Met de aankopen uit de groepstentoonstellingen worden vooral actuele (inter)nationale tendensen in de hedendaagse kunst gesignaleerd. In de groepstentoonstellingen is werk van jonge en gerenommeerde kunstenaars te zien. Vooral de jonge kunstenaars krijgen dan de gelegenheid om te experimenteren met het ontwikkelen van nieuwe kunstwerken. Uit deze tentoonstellingen zijn werken verworven van Nicky Zwaan, Gabriel Lester, Chikako Watanabe en Florian Göttke. Nicky Zwaan ontwikkelde in 2002 voor de tentoonstelling Nonlinear Editing het ruimtelijke werk Das beste fur die Gäste (2002). In 2006 bouwde Gabriel Lester tijdens de tentoonstelling De Stedelijke Conditie / The Urban Condition paviljoen 5 om tot een installatie van een verdubbeld prefabhuis als commentaar op de hedendaagse woningbouw en tegelijkertijd ook als een suggestieve filmset. Deze installatie kon helaas niet worden bewaard. Tijdens De Stedelijke Conditie / The Urban Condition toonde hij ook het videowerk Urban Surface (2005) die nu als uniek werk in De Collectie Almere is opgenomen. Tijdens de tentoonstelling Black My Story in 2003 onderzocht Chikako Watanabe samen met de zangperformer Yuka Danyen hoe de tradities en rituelen van de Zuiderzee nog levend zijn in het nieuwe land Flevoland. Twee prachtige tekeningen die nu zijn opgenomen in De Collectie Almere herinneren aan dit onderzoek. Als Chikako Watanabe haar interactieve Stadsboerderij Sugoroku speelt, is dat op te vatten als een installatie. De samenwerking met de boeren van de stadboerderij Almere is een vergaande vorm van commitment met lokale bewoners. De kunstenaar Florian Göttke heeft de foto Mountainview geschonken aan De Collectie Almere als herinnering aan de inspirerende samenwerking voor zijn presentatie Borrowed Sceneries tijdens de proces georiënteerde tentoonstelling SITUATIES / Laboratorium Flevoland in 2004.

Museum De Paviljoens heeft een interdisciplinaire benadering bij haar programmering en verzamelbeleid. Grafisch ontwerp speelt hierin een belangrijke rol. Regelmatig krijgen jonge ontwerpers zoals goodwill, Alon Levin, Laurenz Brunner, Corine Datema, Ian Brown en Hansje van Halem de kans om het ontwerp voor de tentoonstellingscommunicatie zoals flyers, captions, publicaties en advertenties op een experimentele en procesmatige manier van werken uit te voeren. Opdrachten voor grafisch ontwerp kunnen ook een meer autonome karakter krijgen zoals het project Urban Hymns (2006) van Niels Schrader. Of de 1200 unieke titels van het boekenproject Untitled (Never judge a book by it’s cover) (2003) van goodwill voor de publicatie Black My Story van de gelijknamige tentoonstelling waarvan er 126 exemplaren permanent in De Collectie Almere zijn opgenomen. Museum De Paviljoens verzamelt met name werk van ontwerpers die op een kritische manier met het ontwerpen omgaan. Zij geven uiting aan het belang van de procesmatige manier van werken die in een museumlaboratorium als Museum De Paviljoens centraal staat. Twee van de tot dan toe uitgegeven publicaties respectievelijk Black My Story in 2003 en De Paviljoens: Logboek van een Gebouw 1992-2004 zijn uitgeroepen tot de Beste Verzorgde Boeken.

Museum De Paviljoens verzamelt ook kleine edities en bijzondere publicaties van andere ontwerpers en kunstenaars. Met deze aankopen zijn bescheiden budgetten gemoeid maar de verbeeldingskracht is er niet minder om. Het museum deed aankopen van ondermeer de publicatie One Year Celebration (2006) van Pierre Huyghe, de kranten van Alon Levin en Mark Manders en de singel Autorepeat (2003) die toebehoort aan de geluidsinstallatie Fly target fly (2003) van Nathalie Bruys. Ook kocht het museum de publicaties a distance of 2444601 feet (2000), a distance of 2232 ells (2000) en a distance of 336 steps (2000) van Stanley Brouwn, de publicaties Diary (2006), Holy Babel (2006) en World Atlas (2006) van Louis Lüthi, het boek A Dark Day of Justice (2005) van Rodolfo Walsh uit de serie Missing Books, een samenwerkingsproject van Maxine Kopsa, Germaine Kruip en Maria Barnas vormgegeven door Louis Lüthi, het fotoboek India (2004) van Cuny Janssen, de publicatie A Personal Geographic (2006) van Luuk Wilmerink en de diverse nummers van Bode (2003) van Floor Wesseling/Ixopusada.

Alle activiteiten van Museum De Paviljoens zijn met elkaar verbonden en zo groeit ook De Collectie Almere als een teer maar zorgvuldig geweven web dat zich uitstrekt tot ver buiten de museummuren.

Macha Roesink
Directeur
Museum De Paviljoens